In Brieven aan Hueting onderzoekt Erik Dijkstra het duistere en nauwelijks belichte koloniale verleden van Nederland in Indonesië. En omdat Dijkstra een betrokken programmamaker is, maakt het onderwerp hem kwaad. ‘Het gaat in tegen alles waarvoor ik sta.’

Je maakt Per seconde wijzer een sportprogramma en regelmatig documentaires. Tegelijkertijd zeg je al jaren dat je het rustiger aan wil doen. Wat gaat er mis?

“Haha, dat lukt me maar niet. Het zijn allemaal heel verschillende dingen en ik vind die combinatie erg fijn. Ik ben historicus; daarom was deze documentaire over Indonesië geweldig om te maken. Ik houd veel van geschiedenis en dit is een onderwerp waar ik privé ook boeken over lees. Ik vind het een héél belangrijk onderwerp.”

Waarom?

“Indonesië is lang een blinde vlek geweest, ook voor mij. In de geschiedenislessen op de middelbare school en tijdens mijn studie ging het vooral over Oost-Europa, vanwege de val van de Muur. Pas sinds een jaar of tien ligt de focus meer op ons koloniale verleden. De rode draad van de serie is het verhaal van klokkenluider Joop Hueting. Ik was verbijsterd toen ik dat las. En als dat voor mij geldt, geldt dat vast voor meer mensen.”

Waarom vind je het belangrijk om zulke programma’s te maken?

“Sommige politieke partijen vinden dat we trots moeten zijn op ons koloniale verleden, maar het extreme geweld van eind jaren 40 paste in een patroon dat Nederland al drie eeuwen lang toepaste in Indonesië. Het is belangrijk dat mensen dat beseffen. Nederland heeft nu beloofd getroffen families in Indonesië compenseren. Ik sprak daar hoogbejaarde mensen die in pure armoede opgroeiden omdat hun vaders, de kostwinners, waren vermoord. Om in aanmerking te komen voor compensatie moeten ze allerlei papieren aanleveren; geboorteaktes, bewijs dat hun vaders zonder proces zijn gefusilleerd, enzovoorts. Het leger hield natuurlijk niet bij wie ze standrechtelijk doodschoten. Dus krijgen ze niets. Echt schandalig, het maakt me ongelooflijk kwaad. Het gaat in tegen alles waarvoor ik sta.”

Het hele artikel leest u in de Avrobode van week 4. Deze editie ligt nu in de winkel. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bram de Graaf

Oud-politicus Klaas Dijkhoff is zoon van een militair en was minister van Defensie. Hij heeft nu de tv-serie Klaas aan het front gemaakt. Daarin stelt hij de vraag: is Nederland voorbereid op een oorlog?

Het wekte wel verbazing dat u een tv-programma heeft gemaakt. Hoe kwam dit tot stand?

“Ik ben vaker door tv-programma’s gevraagd, meestal als deelnemer. Vaak zeg ik ‘nee’. Maar het onderwerp van dit programma vind ik erg belangrijk. Ik groeide op in West-Duitsland, waar mijn vader als beroepsmilitair was gelegerd. Iedereen daar was militair, dat was vanzelfsprekend. We zaten vlak bij de Muur en ik wist al jong: daarachter ligt de dreiging, daarom zijn we hier. Toen we later naar Nederland verhuisden verbaasde ik me erover hoe anders er hier over het leger werd gedacht. Gelukkig is dat nu aan het veranderen.”

Waarom bent u zelf geen militair geworden?

“Ik heb als soldatenzoon altijd veel affiniteit met Defensie gehad, maar had het idee dat mijn talenten elders beter tot zijn recht kwamen. Ik heb onderzoek gedaan naar oorlogsrecht en wapentechnologie en promoveerde op het proefschrift War, law and technology. Veel dingen waarvan ik me toen afvroeg hoe die zich zouden ontwikkelen, zie ik nu gebeuren. Ik schreef al over onbemand materieel, zoals drones. We zien nu in Oekraïne dat Russische soldaten zich overgeven aan drones en aan onbemande wagentjes die achter de linies worden gebracht. Die surrealistische manier van oorlog voeren heb ik toen onderzocht.”

En dat zien we terug in ‘Klaas aan het front’?

“Onder meer. We bekijken ook welke dreigingen er zijn. Het klassieke beeld van oorlogsvoering, waarin de vijand op een dag aan de grens staat met tanks, is totaal veranderd. Oorlog voeren is vager en hybride geworden. Hoewel we officieel niet in oorlog zijn met Rusland, ondermijnen ze ons al geruime tijd. Naast de drones boven onze vliegvelden, ronselen ze pubers om zwakke netwerken op te sporen zodat ze computers van de overheid kunnen hacken en spioneren ze volop. Hoe moeten we dat zien? Wat doet Defensie daartegen? En zijn wij klaar voor zo’n oorlog? Ik probeer daar antwoorden op te krijgen.”

Het hele artikel leest u in de Avrobode van week 3. Deze editie ligt nu in de winkel. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bram de Graaf

Angela Groothuizen is te gast bij Herman van der Zandt in ‘De reünie’. Ze ontmoet daarin deelnemers en collega’s uit het allereerste seizoen van Wie is de Mol?, dat ze in 1999 presenteerde.

Trams, auto’s en fietsers zoeven aan haar keukenraam voorbij. Angela Groothuizen woont op een van de drukste plekken van Amsterdam. Die drukte past bij haar, zegt ze aan de keukentafel op de eerste verdieping. “Ik vind het heerlijk. Moet je kijken wat een uitzicht!”

Drukte was er de laatste maanden ook in haar werk. “Ik ben nog aan het bijkomen. Eigenlijk wil ik niet meer zoveel werken, maar het is zo leuk. Vanaf januari zing ik met het strijkorkest Kamareta Zuid de voorstelling ‘Grijs gedraaid’ voor ouderen, met daarin veel evergreens. En in die maand begint ook ‘De grote jaren 80 show’, een voorstelling met een quiz en veel muziek die ik samen met Erik van der Hoff maak.”

Veel nostalgie dus, net als in ‘De reünie’. Ben je zo nostalgisch aangelegd?

“Helemaal niet, maar als je lang in Hilversum en in de muziekwereld rondloopt, komen dit soort projecten vanzelf op je pad. In De reünie zit ik met de mensen met wie ik ruim 25 jaar geleden Wie is de Mol? heb opgezet. Het eerste seizoen speelde zich af in Australië, toen nog met onbekende Nederlanders. Er ging van alles mis. We hadden bijvoorbeeld een labyrint-spel bedacht in een korenveld. Zag er op beeld prachtig uit, met camera’s boven de doolhof. Uiteindelijk hebben we het toch moeten schrappen: in dat korenveld bleken vier van de gevaarlijkste diersoorten van Australië te leven. Het was de hele tijd aanpassen. Nu is Wie is de Mol? een geoliede machine, maar toen…”

En dan had je ook nog je dochtertjes bij je…

“We vertrokken in oktober 1999. Ik had een rotjaar achter de rug: mijn stem had het begeven, waardoor ik een theatertour moest afzeggen; mijn vader en mijn beste vriendin waren net overleden. En ik had die kleintjes. Toen de Avro me vroeg om naar Australië te gaan, besloot ik mijn oppas mee te nemen. Die meiden konden geen weken zonder mij en ik ook zeker niet zonder hen. Dat kostte me uiteindelijk ongeveer evenveel als ik met het programma verdiende, haha. Het was een intensieve, maar ontzettend leuke tijd.”

Het hele artikel leest u in de Avrobode van week 1+2. Deze editie ligt nu in de winkel. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bram de Graaf

In het RTL-programma Het onvergetelijke koor werkt een groep mensen met dementie onder begeleiding van zangcoach Babette Labeij toe naar een optreden. Dat is voor alle betrokkenen een unieke ervaring.

Ruim 300.000 Nederlanders hebben een vorm van dementie; zo’n vijftienduizend van hen zijn onder de 65. Ook de opa van zangcoach Babette Labeij kreeg op jonge leeftijd met dementie te maken. “Hij takelde af. Ik zie hem nog in een hoekje apathisch voor zich uit staren. Ik liet dat maar zo. Destijds gingen we nog niet met mensen met dementie aan de slag.”

Tegenwoordig is dat anders. Onderzoek heeft aangetoond dat er nog volop activiteit plaatsvindt in het brein van mensen met dementie, en dat die geprikkeld wordt door bijvoorbeeld zingen. Naar voorbeeld van het succesvolle Britse televisieprogramma Our dementia choir, waarin een koor bestaande uit mensen met dementie toewerkt naar een optreden, maakte RTL in samenwerking met Alzheimer Nederland een Nederlandse versie: Het onvergetelijke koor. Labeij treedt daarin op als zangcoach. Uit eigen ervaring weet ze dat zingen mensen helpt op moeilijke momenten. “Mijn moeder overleed toen ik veertien was. Muziek was voor mij een enorme afleiding. Zingen werd mijn alles. Ik zing altijd en overal; in de auto, onder de douche. Als ik zing, denk ik nergens anders aan.”

Zenuwachtig

Als zangcoach begeleidt Labeij mensen van alle leeftijden en niveaus. Iedereen kan zingen, is haar credo. “Ik heb eerder met talenten in Idols en X Factor gewerkt, maar dit is het bijzonderste tv-programma dat ik ooit heb gedaan.”

Ze bekent dat ze enorm zenuwachtig was voor ze aan het project begon. “Ik heb vooraf de Britse en Deense versies bekeken. Daar werd ik onrustig van. Ik doe dit werk al 25 jaar en heb een eigen aanpak en visie; moest ik daar nu helemaal vanaf stappen? Ik had geen idee hoe mensen met dementie op mij zouden reageren.”

Met de producent sprak ze af dat ze haar eigen werkwijze kon aanhouden, ze zouden wel zien hoe het liep. Ze volgde eerst een cursus over het ziektebeeld van de koorleden, waarin ze leerde wat er zou kunnen gebeuren. “Met die kennis in het achterhoofd heb ik de repetities gegeven zoals ik altijd doe. En dat is: mensen liedjes aanleren. Als ik bij workshops een groep tref die niet zo vaak met elkaar heeft gezongen, of nog nooit, ga ik eerst goed luisteren. Met opwarmoefeningen en muzikale trucjes kom ik erachter wat ze kunnen. Dat heb ik nu ook gedaan.”

Het hele artikel leest u in de Avrobode van week 51/52. Deze editie ligt nu in de winkel. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bram de Graaf

Marlijn Weerdenburg speelt Bobbie Cratchit in ‘Scrooge live’, een muziekspektakel dat aandacht vraagt voor kinderarmoede. Dat onderwerp raakt haar. ‘Als ouder is het je grootste angst om niet voor je kind te kunnen zorgen.’

Wat is er zo mooi aan jouw personage in ‘Scrooge live’?

“Het is een heerlijk dramatische rol. Bobbie Cratchit is een moeder met een ziek kind, ze kan de huur niet meer betalen en wordt uit haar huis gezet. Ze werkt voor de gierige Ebenezer Scrooge, gespeeld door Patrick Stoof. Hij heeft totaal geen oog voor haar problemen. Ik mag in een kleine arbeiderswoning in Arnhem een prachtig lied van Toon Hermans zingen: ‘Als de liefde niet bestond’. Naast de rol geniet ik van de fijne spanning van het live presteren, en van het samenwerken met de enorme cast en crew.”

‘Scrooge live’ is gebaseerd op de klassieke novelle ‘A Christmas carol’ van Charles Dickens. Waarom is dit ruim 180 jaar oude verhaal nog steeds relevant?

“Wat ik er heel mooi en belangrijk aan vind, is dat het laat zien dat mensen wél in positieve zin kunnen veranderen. Ebenezer Scrooge is een hardvochtige, mensenhatende vrek die uiteindelijk beseft dat het delen van zijn rijkdom iedereen blijer maakt, hemzelf ook.”

Een mooie conclusie.

“We moeten nooit denken: laat die persoon maar, die zit te vast in een negatieve denkspiraal. Nee, iedereen kan veranderen, ook in de huidige hardvochtige wereld. Dat vind ik er enorm hoopgevend aan.”

Je hebt zelf twee zoons. Raakt het doel van ‘Scrooge live’ – aandacht vragen voor kinderarmoede in Nederland – je daarom extra?

“Ik heb een aantal filmpjes ingesproken voor Nationaal Fonds Kinderhulp. Dat emotioneerde me vreselijk. Ik vond het erg heftig om te lezen dat er in Nederland zoveel kinderen met te kleine schoenen en in te dunne jassen naar school gaan, omdat thuis niet de financiële middelen zijn om goede spullen voor ze te kopen. Voor een ouder is dat de grootste angst: dat je niet goed voor je kind kunt zorgen, hoe graag je ook wil. Dat is hartverscheurend.”

Het hele interview leest u in de Avrobode van week 50. Deze editie ligt nu in de winkel. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Jeroen Keijzer